અમદાવાદઃ રાજ્યમાં છેલ્લા થોડા દિવસોથી ફરી ભૂકંપના આચંકા શરૂ થયા છે. કચ્છ-ભુજમાં સતત આંચકાનો અનુભવ થઈ રહ્યો છે. આ દરમિયાન ભારત સરકારના બ્યુરો ઑફ ઇન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ્સ (BIS) એ તાજેતરમાં દેશભરના રાજ્યોના ભૂકંપીય ઝોનિંગમાં મોટો ફેરફાર જાહેર કર્યો છે, જેના કારણે અમદાવાદ શહેરને ઉચ્ચ ભૂકંપ જોખમ શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવ્યું હતું. અમદાવાદ પર તોળાઈ રહેલા મોટા ભૂકંપના ખતરાના કારણે શહેરના સૌથી પોશ એરિયા ગણાતા સિંધુ ભવનમાં બનનારા સિટી સ્કેવર ટાવરની ઊંચાઈમાં 5 મીટરનો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે.
અમદાવાદ ભૂકંપના ઝોન 4માં
અમદાવાદના સીસ્મિક ઝોનનો સ્કોર 3 થી વધીને 4 થવાને કારણે, સિંધુ ભવન રોડ પર અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના સિટી સ્ક્વેર પ્રોજેક્ટ હેઠળ બનનારી બિલ્ડિંગની ઊંચાઈ મૂળ આયોજિત 180 મીટરથી ઘટાડીને 175 મીટર કરવામાં આવી છે. અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનએ શહેરની ઓળખ વધારવા અને સ્માર્ટ સિટી રેન્કિંગ સુધારવા માટે એક વિશિષ્ટ ‘સિટી સ્ક્વેર’ બનાવવાનું આયોજન કર્યું હતું, જેના માટે 2024-25 ના બજેટમાં ખાસ જોગવાઈ કરવામાં આવી હતી. સિંધુ ભવન રોડ પર આ હેતુ માટે 13,144 ચોરસ મીટરનો પ્લોટ નક્કી કરવામાં આવ્યો હતો અને તેની ડિઝાઇન તૈયાર કરવા માટે કન્સલ્ટન્ટની નિમણૂક કરવામાં આવી હતી.
સિટી સ્કવેરમાં કેટલો થશે ખર્ચ
શરૂઆતમાં એક દાયકાથી વધુ સમયના પવનની પેટર્ન અને સોઈલ ટેસ્ટિંગ (જમીન પરીક્ષણ) ના ડેટાના આધારે ટાવરની ઊંચાઈ 180 મીટર નક્કી કરવામાં આવી હતી. આ સિટી સ્ક્વેરમાં શહેરનો નજારો જોવા માટે એક ટાવર, બગીચા, કોમર્શિયલ એરિયા અને મનોરંજનની વિવિધ સુવિધાઓ હશે. આ સમગ્ર બાંધકામ પાછળ અંદાજે ₹692 કરોડનો ખર્ચ થશે.
સિટી સ્કેવરમાં કેવી હશે સુવિધાઓ
AMC દ્વારા 2026-27 ના બજેટમાં આપવામાં આવેલી માહિતી મુજબ, સિટી સ્ક્વેર 13,000 ચોરસ મીટરથી વધુના પ્લોટ પર વિકસાવવામાં આવશે. આ પ્રોજેક્ટમાં 14 મીટર ઊંડા ત્રણ બેઝમેન્ટ પાર્કિંગ લેવલ હશે, જેમાં 410 ફોર-વ્હીલર અને 1,500 ટુ-વ્હીલર માટે વ્યવસ્થા હશે. ગ્રાઉન્ડ ફ્લોરની ઉપર એક લોઅર અને અપર ગ્રાઉન્ડ લેવલ અને ત્યારબાદ ટાવર હશે. હવે આ માળખું 175 મીટર ઊંચું હશે. લોઅર ગ્રાઉન્ડ પર દુકાનો અને આર્ટ ગેલેરી હશે, જ્યારે અપર ગ્રાઉન્ડ પર ફૂડ કિઓસ્ક અને 450 લોકોની ક્ષમતા ધરાવતું એમ્ફીથિયેટર હશે. 40 મીટરની ઊંચાઈ સુધી એક ગોળાકાર માળખું બનાવવામાં આવશે, જેમાં બે રેસ્ટોરન્ટ ફ્લોર હશે જે 900 લોકો સમાવી શકશે.
રેસ્ટોરન્ટની ટેરેસ પર ડેક કાફે હશે, જેમાં 200 લોકો બેસી શકશે. ટાવરની ટોચ પર 75 લોકો શહેરનો નજારો માણી શકે તે માટે ‘સ્કાય ડેક’ અને ‘સ્કાયવોક’ બનાવવામાં આવશે. 40 મીટરથી 175 મીટરની વચ્ચે એક વિશાળ LED સ્ક્રીન લગાવવામાં આવશે, જેના પર વિવિધ જાહેરાતો અને જાહેરાતો પ્રદર્શિત કરવામાં આવશે.
ક્યારથી લાગુ થશે નવો ફેરફાર
મળતી વિગત પ્રમાણે, અમદાવાદ શહેરનો ભૂકંપીય ઝોન 3 માંથી ઝોન 4 માં અપગ્રેડ કરવામાં આવ્યો છે. આ ફેરફાર મે 2026 પછી મંજૂર થનારી તમામ નવી ઇમારતોની માળખાકીય ડિઝાઇનને અસર કરશે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, નવા વર્ગીકરણો 3 મે, 2026 થી અમલમાં આવશે. સ્ટ્રક્ચરલ એન્જિનિયરોને હવે ઇમારતોને વધુ મજબૂત ધરતીકંપના દળોનો સામનો કરવા માટે ડિઝાઇન કરવી પડશે, જેનાથી બાંધકામ સામગ્રીનો ઉપયોગ વધશે. આનાથી અમદાવાદમાં નવી મિલકતોના ભાવોમાં 25 થી 25 ટકા જેટલો વધારો થઈ શકે છે.
બાંધકામ ખર્ચમાં વધારો થશે
શહેરી વિકાસ વિભાગના સૂત્રોએ અમદાવાદને ભૂકંપ સંવેદનશીલ શહેર તરીકે ગણાવ્યું હતું. વર્ષ 2001 માં આવેલા વિનાશક ભૂકંપમાં શહેરમાં 900થી વધુ લોકોના જીવ ગયા હતા અને અનેક ઇમારતો ધરાશાયી થઈ હતી. સૂત્રોએ જણાવ્યું કે, BIS દ્વારા ભૂકંપીય ઝોન જાહેર કરાયા મુજબ AMC નવી ઇમારતો માટે બાંધકામ યોજનાઓને મંજૂરી આપે છે. હાલમાં, ડિઝાઇન ઝોન 3 પર આધારિત છે. જોકે, BIS એ નવેમ્બર 2025માં ભૂકંપીય ઝોન સુધાર્યા પછી અમદાવાદને ઝોન 4 માં મૂકવામાં આવ્યું છે. આનાથી નવી ઇમારતોની સ્ટ્રક્ચરલ ડિઝાઇનમાં સીધી અસર થશે.
સૂત્રોએ જણાવ્યું કે, અમદાવાદ હવે સિસ્મિક ઝોન 4 માં ખસેડાયું હોવાથી, આગામી તમામ પ્રોજેક્ટ્સની માળખાકીય ડિઝાઇન સુધારવી પડશે. વધુ રિઇન્ફોર્સમેન્ટ અને મજબૂત ઘટકો જરૂરી બનશે. સામગ્રીના વપરાશમાં વધારો થતાં, નવા બાંધકામ ખર્ચમાં 20 થી 25 ટકાનો વધારો થશે.
