મહારાષ્ટ્રના 29 મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનમાં રાજકીય ‘જંગ’: મહાયુતિ અને મહા વિકાસ આઘાડી વચ્ચે ખરાખરીનો મુકાબલો

મુંબઈ, પુણે સહિતના શહેરોમાં બદલાયેલા રાજકીય સમીકરણો વચ્ચે કોણ મારશે બાજી?

મુંબઈ: મહારાષ્ટ્રના તમામ 29 મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનમાં આવતીકાલે પંદર જાન્યુઆરીના ચૂંટણી યોજાવાની છે અને મતગણતરી 16 જાન્યુઆરીએ થશે. આ ચૂંટણીઓ ફક્ત સ્થાનિક સંસ્થાઓ સુધી મર્યાદિત રહી નથી, પરંતુ 2029માં રાજકારણની દિશા નક્કી કરવામાં તેને એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ માનવામાં આવી રહી છે.

આ ચૂંટણીઓ નક્કી કરશે કે શહેરી મહારાષ્ટ્રમાં ભારતીય જનતા પાર્ટી પોતાનું વર્ચસ્વ જાળવી શકશે કે મહા વિકાસ આઘાડી પુનરાગમન કરીને નવો રાજકીય સંકેત આપશે કે પ્રાદેશિક અને સ્થાનિક દળો સત્તા સંતુલનને નવો આકાર આપશે. લોકસભા અને વિધાનસભા ચૂંટણીઓ પછી, આ ચૂંટણીને રાજકીય વિશ્લેષકો “સેમી-ફાઇનલ” તરીકે જોઈ રહ્યા છે. ઘણી મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનો લાંબા સમયથી વહીવટી શાસન હેઠળ છે, તેથી બદલાયેલા રાજકીય સમીકરણો વચ્ચે મતદારો પહેલીવાર પોતાનો મત આપશે.

બદલાયેલા રાજકીય સમીકરણોઃ નવા ગઠબંધન

મહારાષ્ટ્રમાં યોજાઈ રહેલી આ સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણીઓમાં, એક તરફ મહાયુતિ જેમાં ભાજપ, શિવસેના (શિંદે જૂથ) અને રાષ્ટ્રવાદી કોંગ્રેસ (અજિત પવાર જૂથ)નો સમાવેશ થાય છે તે સંપૂર્ણ તાકાત સાથે મેદાનમાં છે. બીજી તરફ, કોંગ્રેસ, શિવસેના (ઉદ્ધવ ઠાકરે જૂથ) અને રાષ્ટ્રવાદી કોંગ્રેસ (શરદ પવાર જૂથ)ની મહા વિકાસ આઘાડી (એમવીએ) મજબૂત ટક્કર આપી રહી છે. આ સિવાય, MNS, AIMIM, વંચિત બહુજન આઘાડી અને અનેક સ્થાનિક જોડાણો ઘણા શહેરોમાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવી રહ્યા હોય તેવું લાગે છે. ચાલો મુંબઈથી પુણે સુધીના મુખ્ય શહેરોની સ્થિતિ પર એક નજર કરીએ.

મુંબઈ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (227 બેઠક)

દેશની સૌથી સમૃદ્ધ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનમાં આ વખતે અત્યંત રસપ્રદ ચિત્ર જોવા મળી રહ્યું છે. મુંબઈનું પરિણામ સમગ્ર મહારાષ્ટ્રના રાજકારણની દિશા નક્કી કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે.

છેલ્લે સત્તામાં: શિવસેના (UBT)

આ વખતે સ્પર્ધા : ભાજપ + શિવસેના (એકનાથ શિંદે)
શિવસેના (UBT) + MNS + રાષ્ટ્રવાદી કોંગ્રેસ (શરદ પવાર)
કોંગ્રેસ + વંચિત આઘાડી

બેઠકોનું વિભાજન

• મુંબઈ: ભાજપ: 136 બેઠક (2 બેઠક પર નામાંકન નકારાયું)
  
• શિવસેના(શિંદે): 91 બેઠક
  
• શિવસેના (યુબીટી): 163 બેઠક
  
• મનસે: ૫૩ બેઠક
  
• રાષ્ટ્રવાદી (શરદ પવાર): 11 બેઠક
  
• કોંગ્રેસ: 143 બેઠક
  
• વંચિત: 50 બેઠક
  
• આરએલએસપી: 5 બેઠક
  
• રાષ્ટ્રવાદી કોંગ્રેસ પાર્ટી: 96 બેઠક

થાણે અને કલ્યાણ-ડોંબિવલી

થાણે લાંબા સમયથી શિંદે જૂથનો ગઢ માનવામાં આવે છે, જ્યારે કલ્યાણ-ડોંબિવલીમાં પણ શિવસેના-ભાજપનું વર્ચસ્વ છે. આ વખતે, શિવસેના (UBT) અને MNS ગઠબંધન સાથે સીધી સ્પર્ધા થશે.

પુણે અને પિંપરી-ચિંચવડ

પશ્ચિમ મહારાષ્ટ્રના આ બે મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનોને ભાજપનો ગઢ માનવામાં આવે છે.

પુણે મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (165 બેઠક)
ભાજપ બધી બેઠકો પર ચૂંટણી લડી રહ્યું છે.

પિંપરી-ચિંચવડ (128 બેઠક)
ભાજપ અને રાષ્ટ્રવાદી કોંગ્રેસ પાર્ટી વચ્ચે સીધી ટક્કર છે.

વિદર્ભ અને મરાઠવાડામાં ત્રિકોણીય સ્પર્ધા

નાગપુર (151 બેઠક): પરંપરાગત રીતે ભાજપનો દબદબો રહ્યો છે, પરંતુ કોંગ્રેસ અને રાષ્ટ્રવાદીઓ (શરદ પવાર જૂથ) એ મજબૂત ઉમેદવારો ઉભા રાખ્યા છે.

છત્રપતિ સંભાજીનગર (115 બેઠક)

AIMIM એક પ્રબળ દાવેદાર તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. ભાજપ, શિવસેના (બંને જૂથો) અને AIMIM વચ્ચે ત્રિકોણીય સ્પર્ધા છે. અકોલા, અમરાવતી, લાતુર: આ શહેરોમાં, વંચિત બહુજન આઘાડી, કોંગ્રેસ અને અન્ય પ્રાદેશિક પક્ષો ભાજપ માટે પડકાર ઉભો કરી રહ્યા છે. અકોલામાં, વંચિત આઘાડીનો પ્રભાવ નિર્ણાયક માનવામાં આવે છે.

ઉત્તર મહારાષ્ટ્ર અને ખાનદેશ

નાસિક, ધુળે, જલગાંવ અને જાલનામાં ભાજપ મજબૂત સ્થિતિમાં છે, પરંતુ મહા વિકાસ આઘાડી અને સ્થાનિક પક્ષોની હાજરીને કારણે સ્પર્ધા એકતરફી નથી. નાસિકમાં શિવસેના (UBT), MNS, કોંગ્રેસ અને રાષ્ટ્રવાદી (શરદ પવાર) ની ખૂબ ચર્ચા થઈ રહી છે.

મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતા શહેરોમાં અલગ સમીકરણો

માલેગાંવ, ભિવંડી, નાંદેડ અને છત્રપતિ સંભાજીનગર જેવા શહેરોમાં, AIMIM, સમાજવાદી પાર્ટી અને સ્થાનિક ગઠબંધન પાસે સત્તાની ચાવી હોય તેવું લાગે છે. માલેગાંવમાં, AIMIM સૌથી મજબૂત માનવામાં આવે છે.

સ્થાનિક જોડાણો અને કિંગમેકર્સની ભૂમિકા

કોલ્હાપુર, ઇચલકરંજી, અમરાવતી અને અહિલ્યાનગરમાં સ્થાનિક જોડાણો અને સ્વતંત્ર જૂથો સત્તાનું સંતુલન નક્કી કરી શકે છે. ચૂંટણી પરિણામો પછી અહીં ગઠબંધનનું રાજકારણ વધુ તીવ્ર બને તેવી શક્યતા છે.

2029નો રાજકીય સંકેત

ભાજપ શહેરી વિસ્તારોમાં પોતાનો દબદબો જાળવી રાખવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. તો શિવસેના (UBT) મુંબઈ-થાણે પટ્ટામાં પોતાની સત્તા જાળવી રાખવા માટે સંઘર્ષ કરી રહી છે. કોંગ્રેસ વિદર્ભ અને મરાઠવાડામાં પુનરાગમનની આશા રાખી રહી છે, જ્યારે AIMIM અને વંચિત ઘણી મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનોમાં કિંગમેકરની ભૂમિકા ભજવી શકે છે. 29 મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનોની આ ચૂંટણીઓ ફક્ત સ્થાનિક સત્તા જ નહીં પરંતુ આગામી વર્ષોમાં મહારાષ્ટ્રનું રાજકારણ કઈ દિશામાં આગળ વધશે તે પણ નક્કી કરશે. આ બધી જ અટકળોનો 16 જાન્યુઆરીએ અંત આવશે.