સુરતઃ નિર્મલા સીતારમણે રવિવારે કેન્દ્રીય બજેટ રજૂ કર્યું હતું. જેમાં દેશના વિવિધ રાજ્યો માટે અનેક જાહેરાતો કરી હતી. જે અંતર્ગત શહેરી વિકાસ મજબૂત બનાવવા સુરત સહિત સાત શહેરમાં સિટી ઈકોનોમિક રિજયન્સની (સીઈઆર) રચના કરાશે. આ શહેરોને પ્રતિ વર્ષ 5000 કરોડ રૂપિયાની ફાળવણી કરવામાં આવશે. આ આયોજનોનો યુદ્ધના ધોરણે અમલ કરવામાં આવશે.
ભારતના શહેરોના વિકાસ, ઈનોવેશન અને તકોના એન્જિન ગણાવીને સરકારે રવિવારે જણાવ્યું હતું કે તેમનું ધ્યાન બીજી અને ત્રીજી શ્રેણીના શહેરોના વિકાસનું હશે અને તેમાં ટેમ્પલ ટાઉનનો પણ સમાવેશ થાય છે. સીતારમણે જણાવ્યું કે, બજેટનું ધ્યેય શહેરોને આર્થિક પાવર હાઉસ બનાવવાનો છે. આના માટે વૃદ્ધિના પ્રેરકબળોના આધારે ઈકોનોમિક રિજિયનનું મેપિંગ સીઈઆર તરીકે કરવામાં આવશે. તેમાં પ્રતિ સીઈઆર માટે પાંચ વર્ષ માટે રૂ. 5000 કરોડ ફાળવવામાં આવશે. આ ઉપરાંત સીઈઆર અને રિજનલ મેડિકલ હબની સ્કીમ માટે સરકારે રૂ. 2000 કરોડનો પ્રસ્તાવ મુક્યો છે.
યોજનાઓના અમલીકરણ માટે સરકારે ‘ચેલેન્જ મોડ’ અને ‘રિફોર્મ-કમ-રિઝલ્ટ’ આધારિત ફાઇનાન્સિંગ મિકેનિઝમની પસંદગી કરી છે. આનો અર્થ એ છે કે માત્ર તે જ શહેરોને નાણાકીય સહાય મળશે જે શહેરી વહીવટમાં સુધારો કરશે અને સમયમર્યાદામાં પરિણામો લાવી બતાવશે. આ સ્પર્ધાત્મક મોડેલ રાજ્યો અને શહેરી સંસ્થાઓને તેમની કાર્યક્ષમતા સુધારવા અને પ્રોજેક્ટ્સને પારદર્શક રીતે પૂર્ણ કરવા માટે પ્રેરિત કરશે.
આ સમગ્ર પહેલમાં ખાનગી ક્ષેત્રની ભાગીદારી એટલે કે પબ્લિક-પ્રાઇવેટ પાર્ટનરશિપ મોડેલ પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. ખાનગી કંપનીઓ આ આર્થિક ક્ષેત્રોની અંદર આધુનિક પરિવહન, સ્માર્ટ હાઉસિંગ અને વ્યાપારી કેન્દ્રોના વિકાસમાં રોકાણ કરે તેમ ઈચ્છે છે. ખાનગી ક્ષેત્રના આવવાથી માત્ર મૂડીનો પ્રવાહ જ નહીં વધે, પરંતુ નિષ્ણાત માર્ગદર્શન અને આધુનિક ટેકનોલોજી પણ આ ઉભરતા શહેરો સુધી સરળતાથી પહોંચી શકશે.
વિશેષ રૂપે મંદિર શહેરો અથવા ‘ટેમ્પલ ટાઉન્સ’ ની આસપાસ સીઈઆર વિકસાવવાની યોજના પ્રવાસન આધારિત અર્થતંત્ર માટે આશીર્વાદરૂપ સાબિત થશે. વારાણસી અને પુરી જેવા શહેરોમાં પાયાની સુવિધાઓના વિકાસથી માત્ર પ્રવાસીઓની સંખ્યા જ નહીં વધે, પરંતુ સ્થાનિક કારીગરો અને વેપારીઓને પણ મોટું મંચ મળશે. પ્રવાસન પર આધારિત આ વિકાસ મોડેલ સ્થાનિક સંસ્કૃતિના સંરક્ષણની સાથે સાથે રોજગારીની હજારો નવી તકો પણ ઊભી કરશે.
સિટી ઇકોનોમિક રિજનની આ પહેલ ભારતીય શહેરીકરણના ઇતિહાસમાં એક સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થઈ શકે છે. તે ટાયર-2 અને ટાયર-3 શહેરોના રહેવાસીઓના જીવનધોરણમાં સુધારો કરશે અને મોટા મહાનગરો પર વસ્તીના બોજને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડવામાં મદદ કરશે. જો આ યોજનાઓ યોગ્ય રીતે અમલમાં મૂકવામાં આવે, તો ભારતના આ શહેરો આગામી દાયકામાં વૈશ્વિક અર્થતંત્રના નવા ચમકતા સિતારા બનીને ઉભરશે.
આપણ વાંચો: સુરતના 17 વર્ષ જૂના એક્સાઈઝ ચોરીના કેસમાં CBI કોર્ટે 3ને દોષિત ઠેરવ્યા, કેટલી કરી સજા ?
