કવર સ્ટોરી -દર્શના વિસરીયા

સાત દાયકાથી મહારાણી એલિઝાબેથ બીજાં બ્રિટનવાસીઓની રોજબરોજની જિંદગીનો એક અભિન્ન હિસ્સો બની ગયાં હતાં. તેમની તસવીરવાળા સિક્કાથી લઈને બીજી અનેક જગ્યાએ રાણીની તસવીરો જોવા મળતી હતી અને હવે રાણીના નિધન બાદ આ ચલણી નાણાંનું શું થશે એવો સવાલ થાય એ સ્વાભાવિક છે.
બ્રિટનમાં રાણીના તસવીરવાળા આશરે ૨૯૦ કરોડ સિક્કા ચલણમાં છે. ૨૦૧૫માં સિક્કાની સૌથી નવી ડિઝાઈન લૉન્ચ કરવામાં આવી હતી અને એ સમયે રાણી ૮૮ વર્ષનાં હતાં.
મહારાણી એલિઝાબેથ બીજાંના શાસનકાળ દરમિયાન તેમની તસવીરવાળા સિક્કા પાંચમી વખત બહાર પાડવામાં આવ્યા હતા. હવે તેમના નિધન બાદ આ ચલણી સિક્કાઓનું શું કરવામાં આવશે? તો આ સવાલનો જવાબ મેળવવાનો પ્રયાસ આપણે આજે અહીં કરીશું.
જોકે હજી સુધી એ વાત સ્પષ્ટ નથી કરવામાં આવી કે કિંગ ચાર્લ્સની તસવીરવાળા સિક્કા ક્યારથી બહાર પાડવામાં આવશે, પણ એવી શક્યતા સેવાઈ રહી છે કે આ કામ ધીરે ધીરે થશે અને ત્યાં સુધી તો કદાચ આ મહારાણીના તસવીરવાળા જ સિક્કા ચલણમાં કાયમ રહેશે.
૧૯૭૧માં જ્યારે સિક્કાને અપડેટ કરવામાં આવ્યા તે સમયે અનેક રાજાઓની તસવીરવાળા સિક્કાઓનો ચલણમાં ઉપયોગ ખૂબ જ સામાન્ય હતો. નવા રાજાની તસવીરવાળા સિક્કા કેવા દેખાશે, તેની હજી કોઈ રૂપરેખા તૈયાર નથી કરવામાં આવી. જોકે ૨૦૧૮માં તેમના ૭૦મા જન્મદિવસ પર બહાર પાડવામાં આવેલા સિક્કા પર તેની એક ઝલક ચોક્કસ જોવા મળી હતી. આ નવા સિક્કા જ્યારે બહાર પાડવામાં આવશે ત્યારે પણ એક વાત તો સ્પષ્ટ છે કે આ નવા સિક્કામાં કિંગ્સ ચાર્લ્સ જમણી તરફ જોતા દેખાશે.
આ એક પરંપરા છે કે જ્યારે સિક્કા પર તસવીર બદલવામાં આવે ત્યારે તેમનો ચહેરો તેની પહેલાંનાં રાજા કે રાણી જોતાં હોય એની વિપરીત દિશામાં હોવો જોઈએ.
સરકાર દ્વારા એક વખત સહમતી મળે એટલે સાઉથ વેલ્સ સ્થિત આવેલું રૉયલ મિંટ નવી ડિઝાઈનના સિક્કા બહાર પાડવાનું શરૂ કરી દે છે. ૧૯૬૦થી જ મહારાણી બેંક ઓફ ઈંગ્લેન્ડની દરેક નોટ પર જોવા મળે છે.
જોકે સ્કૉટિશ અને આઈરિશ નોટ પર મોનાર્કની તસવીર છાપવામાં નહીં આવે. અત્યારની વાત કરીએ તો ઈંગ્લેન્ડમાં ૪૫૦ કરોડ નોટ ઉપયોગમાં લેવાઈ રહી છે, જેની કુલ કિંમત આઠ હજાર કરોડ જેટલી છે અને સિક્કાની જેમ જ ધીરે ધીરે આ નોટ પણ બદલવામાં આવશે.
પહેલાંથી ચલણમાં રહેલી નોટ લીગલ ટેન્ડર બનીને રહેશે અને કોઈ પણ પ્રકારના પરિવર્તનની સ્થિતિમાં બેંક ઓફ ઈંગ્લેન્ડ નોટિસ જાહેર કરશે. ૧૯૬૭થી રૉયલ મેલની બધી સ્ટેમ્પ્સ પર મહારાણી એલિઝાબેથ દ્વિતીયનો ફોટો હતો. હવે રૉયલ મેલ દ્વારા આ સ્ટેમ્પ્સ છાપવાનું બંધ કરી દેવામાં આવ્યું છે, પણ જૂની સ્ટેમ્પ્સ હાલમાં તો ઉપયોગમાં રહેશે અને ત્યાં સુધી નવી સ્ટેમ્પ્સ પ્રિન્ટ કરવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવશે. નવા રાજાની તસવીરવાળી પહેલી સ્ટેમ્પ્સ બહાર આવી ચૂકી છે, પણ તેની ડિઝાઈન કેવી હશે એ વિશેની કોઈ પણ સ્પષ્ટતા રૉયલ મેલ દ્વારા કરવામાં નથી આવી.
સ્ટેમ્પ્સ સિવાય અનેક પોસ્ટ ઓફિસ પર મહારાણી સાથે જોડાયેલા બીજા અનેક સંકેતનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. બ્રિટનનાં ૧,૧૫,૦૦૦ પોસ્ટ બોક્સમાંથી ૬૦ ટકા પર મહારાણીના ઊઈંઈંછ માર્ક છે અને તેમાં ઈનો અર્થ એલિઝાબેથ અને આરનો અર્થ રેગિના કે મહારાણી એવો થાય છે.
સ્કૉટલેન્ડમાં સ્કૉટિશ ક્રાઉનની તસવીર હોય છે અને સ્કૉટલેન્ડથી બહાર પોસ્ટ બૉક્સમાં રાજાની નિશાનીઓ લગાવવામાં આવશે. ટૉમેટો કેચઅપથી લઈને પરફ્યુમની બૉટલ્સ સુધી રોજબરોજના ઉપયોગમાં આવતી અનેક વસ્તુઓ પર એક સીલ લગાવવામાં આવે છે, જેના પર એવું લખેલું હોય છે કે હર મેજેસ્ટીની નિયુક્તિથી… આ બધી
વસ્તુઓને રૉયલ વોરન્ટ મળેલું હોય છે અને તેનો અર્થ એવો થાય છે કે જે કંપની આ ઉત્પાદનો બનાવે છે એ જ શાહી પરિવારમાં પણ તેનો પુરવઠો પૂરો પાડે છે. છેલ્લી એક સદીથી મોનર્ક કે પછી તેમનાં પતિ-પત્ની રૉયલ વોરન્ટ બહાર પાડે છે, જેને ગ્રાન્ટર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આજે પણ આવાં આશરે ૯૦૦ રૉયલ વોરન્ટ છે જે ૮૦૦ કંપનીઓ
પાસે છે.
જ્યારે ગ્રાન્ટરનું મૃત્યુ થાય છે ત્યારે તેમના રૉયલ વોરન્ટ પૂરાં થઈ જાય છે. કંપનીને બે વર્ષની અંદર જ આ સીલનો ઉપયોગ કરવાનું બંધ કરવાનું હોય
છે. જોકે ક્વીન મધરનાં વોરન્ટ પાંચ વર્ષ સુધી
ચાલ્યાં હતાં.
પ્રિન્સ ઓફ વેલ્સ તરીકે જે વોરન્ટ ચાર્લ્સે બહાર પાડ્યાં છે તે કાયમ રહેશે. હવે રાજા પોતાનાં
બાળકોને વોરન્ટ આપવાનો અધિકાર આપી શકે છે. બ્રિટનના પાસપોર્ટ ‘હર મેજેસ્ટી’ના નામ પર
બહાર પાડવામાં આવે છે અને આ પાસપોર્ટનો
ઉપયોગ ચાલુ જ રાખવામાં આવશે. નવા પાસપોર્ટના પહેલા પાના પર ‘હિઝ મેજેસ્ટી’ એવું લખવામાં આવશે.
ટૂંકમાં સાર એ છે કે રાણી એલિઝાબેથ
બીજાં બ્રિટનવાસીઓના જીવનમાં એટલા લાંબા સમયથી તાણાવાણાની જેમ વણાઈ ચૂક્યાં છે કે તેમને એમાંથી બહાર આવતાં ચોક્કસ જ થોડો સમય લાગશે…

Google search engine