સેમી ક્ધડક્ટર ચિપનો પ્રોજેક્ટ ગુજરાતમાં ગયો કેમ?

રોજ બરોજ

રોજ બરોજ – અભિમન્યુ મોદી
વિશ્ર્વ ઇતિહાસમાં અંડરવર્લ્ડને સિનેમેટિક પરિધાન પહેરાવી લાગણીઓનું ઘોડાપુર સર્જનાર ‘ધ ગોડફાધર’ની સસ્તી રિમેક સમી રામગોપાલ વર્માની ફિલ્મ ‘સરકાર-૨’ થોડી વિસરાઈ ગઈ છે. સરકાર ફિલ્મ રિલીઝ કરતા પહેલા બાળા સાહેબ ઠાકરેને બતાવવામાં આવી હતી. આજે એ વાર્તાનું પુનરાવર્તન થઈ રહ્યું છે કારણ કે જે પ્રોજેકટના કારણે મહારાષ્ટ્રમાં બેરોજગારી દર ૪% ઘટી જવાનો હતો એ તો ગુજરાત જતો રહ્યો, મહાદેવના સૈનિકો અને કમળના કાર્યકરો આમને-સામને આવી ગયા, બેરોજગાર યુવકો ફરીથી હતાશામાં ગરકાવ થયા.
મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં જે ઘટનાઓ પ્રવર્તમાન સમયમાં ઘટી રહી છે. તે તો રામગોપાલ વર્માએ તેની ફિલ્મ સરકાર-ટુમાં ૨૦૦૬ની સાલમાં જ દેખાડી દીધી હતી. ફિલ્મની કથા એવી હતી કે વિદેશમાંથી આવેલી એશ્ર્વર્યા રાય મહારાષ્ટ્રમાં પાવર પ્લાન્ટ પ્રોજેક્ટનું પ્રત્યારોપણ કરવા માંગે છે પણ તેના માટે મહારાષ્ટ્રમાં ૪૦ હજાર એકરની જમીનને સૂકી ભઠ્ઠ કરવી પડે. જેમાં સરકારનો સહયોગ સાંપડે છે. કુદરતનો ખેલ કહો કે રામુનું નસીબ ફિલ્મમાં સત્તારુઢ સરકારના મુખ્યમંત્રીની અટક પણ શિંદે જ છે. પણ ફિલ્મમાં હિરો તો અભિષેક છે. બચ્ચન, ઐશ્ર્વર્યાના પ્રેમને પામવા માટે પાવર પ્લાન્ટ પ્રોજેક્ટને મહારાષ્ટ્રમાં સ્થાપવા માટે આકાશ પાતાળ એક કરે છે પણ આકાશ અને પાતાળની વચ્ચે રહેલી હવા પ્રોજેક્ટને ગુજરાત પહોંચાડી દે છે. આ તો કાલ્પનિક કથા હતી. કોઈએ એવું સપને વિચાર્યું ન હતું કે, ૨૦૨૨માં આ કાલ્પનિક સ્ક્રીનપ્લે હકીકતનું સ્વરૂપ ધારણ કરી લેશે.
૨૦૧૯માં એનસીપી, કૉંગ્રેસ અને શિવસેનાના ગઠબંધન વાળી મહાવિકાસ અઘાડીની સરકાર બની. એ વખતે જ પૂર્વ મુખ્યમંત્રી ઉદ્ધવ ઠાકરે એવી જાહેરાત કરી હતી કે, મહારાષ્ટ્રમાં બેરોજગારીનો દર ઘટશે અને એ માટે સરકાર નકકર પગલાં લેશે. એ સમયે ચીન તેના ષડ્યંત્રને સાકાર કરી રહ્યું હતું. કોરોનાની ઉત્પત્તિ ક્યાં થઈ એ તો હજુ સુધી વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઇઝેશનને પણ ખબર નથી પણ જયારે ચીનમાં કોરોના ફેલાયો ત્યારે ચીને એવા અનેક સંસાધનોને બજારમાંથી ગાયબ કરી દીધા જે આજની દૈનિક જીવનશૈલીની જરૂરિયાત બની ગયા છે.
કોરોના બાદ અચાનક લેપટોપ, કોમ્પ્યુટર, સ્માર્ટફોન અને ટી.વી.ની કિંમત આસમાને પહોંચી ગઈ છે. લોકો હજુ માર્કેટમાં વધતી જતી મોંઘવારીને સમજે ત્યાં તો વાહનોની અછત સર્જાય કારણ કે એ નવા વાહનોમાં જે સેમી ક્ધડક્ટર ચિપની જરૂર હતી એ ચિપ જ બજારમાંથી ગાયબ થઈ ગઈ. એ ચિપનું ઉત્પાદન ચીનમાં થતું હતું. પરંતુ ૨૦૨૦ પૂર્ણ થયું અને ૨૦૨૧ શરૂ થયું એ વચ્ચેના ગાળામાં ચીનમાં જે કંપની દ્વારા સેમી ક્ધડક્ટર ચિપનું ઉત્પાદન થતું હતું એ કંપનીનો માલિક અચાનક જ ગાયબ થઈ ગયો. ૧૭૦૦ લોકોનો સ્ટાફ નોંધારો બની ગયો. સાવ નવરા થઈ ગયેલા એ લોકોએ સરકાર સામે વિરોધ દાખવ્યો તો સરકારે એક સાથે ૧૭૦૦ લોકોને કોન્ટ્રાક્ટ બેઝ પર સરકારી નોકરી આપી દીધી.
ચીનના ઈતિહાસમાં પહેલી એવી ઘટના હતી કે જ્યારે લોકોની માંગ સરકારે સ્વીકારી હોય બાકી ચીનમાં માનવી અને રમકડું બંને સરખા સરકારી છે ત્યારે ગમે તેનો દોરી સંચાર સરકાર ગમે ત્યારે ખેંચી લે અને જીવન લીલા સંકેલાઈ જાય કોઈ અવાજ ઉઠાવે તો અવાજની સાથે એ વ્યક્તિ અને તેના કુળનો નાશ થઈ જાય. વંશનો અંશ પણ ન રહે અને એવું જ સેમી ક્ધડક્ટર ચિપના વંશ સાથે બન્યું. આ ચિપ અત્યંત મહત્ત્વની અને અગત્યની છે. વિજ્ઞાન એવું કહે છે કે માણસના બે મગજ છે. એક નાનું અને બીજું મોટું, મોટું મગજ દિવસભરની આપણી સમસ્યાઓને સાચવે છે અને નાનું મગજ એ જ માથાકૂટમાંથી મહત્ત્વના મુદ્દાઓને તારવીને આપણને એ ગુરુ જ્ઞાન આપે છે કે જીવનમાં શું કરવું અને શું ન કરવું. જે લોકોને બ્રેઇન ડેડ થાય છે અથવા તો મગજની બીમારીઓ ઉત્પન્ન થાય છે તેનું મૂળ નાના મગજમાં જ રહેલું છે. જે રીતે નાનું મગજ આપણા શરીરનું પાવર હાઉસ છે એ જ રીતે સેમિક્ધડક્ટર ચિપ ઈલેક્ટ્રીક ઉપકરણોનું પાવર હાઉસ છે. કોઈ વાર ટી.વી. બગડી ગયું હોય અને મિકેનિક ઘરે આવીને ટીવી રિપેર કરતો હોય તો ચક્ષુઓને એ સ્થળ પર કેન્દ્રિત કરી દેજો.
સૌપ્રથમ મિકેનિક તેમાં રહેલી લીલા કલરની એક મોટી ચિપને બહાર કાઢશે ત્યારબાદ નાના મોટા ચતુષ્કોણ લંબગોળ આકારના ડોટ ને દૂર કરીને તેમાંથી લંબચોરસ આકારની એક નાનકડી ચિપને બહાર કાઢશે. તેનું સમારકામ કરશે અને ફરી બેસાડી દેશે. તેણે જે નાનકડી ચિપને રીપેર કરી આ એ જ સેમિક્ધડક્ટર ચિપ છે. આ ચિપ માત્ર એલ.ઈ.ડી. ટી.વી.માં સમાયેલ નથી. એ તમારા સ્માર્ટફોનમાં, લેપટોપમાં અને એવા દરેક યાંત્રિક ઉપકરણોમાં સમાયેલી છે જેમાં નાનકડી બેટરી પણ હોય છે. તમને જાણીને આશ્ર્ચર્ય થશે કે ટીવીની અંદર પણ એક નાનકડી બેટરી હોય છે જે જ્યારે વીજપ્રવાહનો સંચાર ટીવીમાં થાય છે એ સમયે એક્ટિવ થાય છે. આવા બહુધા ઉપયોગની બહુમુખી પ્રતિભા ધરાવતી સેમિક્ધડક્ટર ચિપનો ઉપયોગ કાર, બાઈક અને એક્ટિવામાં વિપુલ માત્રામાં થાય છે. એટલે જ હવે નવા વાહનોમાં મોબાઈલ ચાર્જિંગની સુવિધા પણ મળે છે. પરંતુ જે કંપની સેમિક્ધડક્ટર ચિપનું ઉત્પાદન કરતી હતી અને ચીન જેનો ઈજારો ભોગવતો હતો એ કંપનીના સીઈઓ અચાનક ગાયબ થતા દુનિયામાં સેમિક્ધડક્ટર ચિપની અછત થવા લાગી જેની પાછળ ચીનનો એક મોટું ષડયંત્ર જવાબદાર હતું.
સામાન્યરીતે આ ચિપની નિકાસ સમગ્ર વિશ્ર્વમાં ચીન કરતું હતું પરંતુ કંપની જે નફો કરતી હતી તેનો લાભ ચીનને મળતો ન હતો એટલે ચીન સરકારે કંપનીને હસ્તગત કરી લીધી અને બજારમાં કૃત્રિમ અછત ઊભી કરીને વિશ્ર્વને દુ:ખી દુ:ખી કરી નાખ્યું. જેના કારણે નવા વાહનો અને કાર ઈશ્યુ થતા અટકી ગયા. વર્ષ ૨૦૨૦ની દિવાળી તો ભારતમાં પ્રતિબંધો સાથે ઉજવાઈ એટલે લોકોએ ઓટો મોબાઇલ ક્ષેત્રમાં રોકાણ કરવાનું ટાળ્યું પરંતુ ૨૦૨૧માં જ્યારે કોરોનાનો પ્રભાવ ઘટ્યો અને અર્થતંત્રની કળ વળી ત્યારે મધ્યમવર્ગીય લોકોએ પણ શુભ અવસરે વાહન ખરીદવાનો વિચાર કર્યો પરંતુ સેમિક્ધડક્ટર ચિપના અભાવે તે શક્ય ન બન્યું.
ચીનનો વિચાર એવો હતો કે બે વર્ષ સુધી બજારમાં કૃત્રિમ અછત ઊભી કર્યા બાદ સરકાર પોતે જ સેમીક્ધડક્ટર ચિપનું ઉત્પાદન કરે અને સમગ્ર વિશ્ર્વમાં તેના ચાર ગણા પૈસા વસૂલી અઢળક નફો કરે પરંતુ ચીન વારંવાર ભૂલી જાય છે કે તેના પાડોશી દેશોમાં પણ બુદ્ધિજીવી પ્રજા વસવાટ કરે છે. જે નવી નવી શોધ કરીને વિશ્ર્વમાં ઉત્પન્ન થતી અછતને અટકાવી દે છે. ચીનમાં અછત સર્જાતા જાપાન અને તાઇવાનમાં આ પ્રકારની સેમીકંડક્ટર ચિપનું ઉત્પાદન શરૂ થવા લાગ્યું હતું. પરંતુ તે માટે જંગી રોકાણ અને બહોળી સંખ્યામાં લોકોની આવશ્યકતા હતી. જાપાન અને તાઈવાનમાં મોંઘવારી છે પરંતુ ૨-૩% એ બધા વ્હાઇટ કોલર બેરોજગાર છે. જેઓ મોભાદાર નોકરી કરવા જ ટેવાયેલા છે. જ્યારે ભારતમાં બેરોજગારી જ બેરોજગારી છે આવા સમયે જો જાપાન કે તાઇવાનની કોઈ કંપની ભારતમાં રોકાણ કરે તો ખૂબ જ ઓછા ખર્ચે તે પોતાનો પ્લાન્ટ સ્થાપી શકે છે અને સારો નફો રળી શકે છે. બદલામાં ભારતને રોજગારી આપવાનું ગાજર પકડાવી દે..
આપણે ત્યાં આત્મનિર્ભર પ્રોજેક્ટના નામે વિદેશી ફંડિંગ કૂદકેને ભૂસકે વધી રહ્યું છે. ગુજરાતનું રાજકોટ હોય કે મહારાષ્ટ્રનું સતારા દરેક શહેરમાં ૩૦-૩૫ જેટલી વિદેશી કંપનીની આઈટી કંપની નજરે ચડશે જ. આવી જ એક તાઇવાનની ફોક્સકોન કંપની ભારતમાં સેમી કંડક્ટર ચિપનું ઉત્પાદન યુનિટ શરૂ કરવા માંગતી હતી. એ માટે મહાવિકાસ આઘાડી સરકાર સાથે બેઠક પણ યોજાઈ હતી. યુવા સેનાપ્રમુખ અને ભૂતપૂર્વ પર્યાવરણપ્રધાન આદિત્ય ઠાકરેએ તો ગત શુક્રવારે પત્રકારોને ત્યાં સુધી કહ્યું હતું કે, ‘ફોક્સકોનની ટીમે પુણેમાં તળેગાવની જગ્યા પણ નક્કી કરી હતી. ૯૫ ટકા બધું નક્કી થઈ ગયું હતું. બધું ફાઇનલ થયું છતાં રાજ્યમાં સરકાર બદલાયા બાદ કેમ કંપનીએ અચાનક નિર્ણય બદલ્યો?’
તેમની વાત મુદ્દાની છે અચાનક એવું તો શું થયું કે તાઇવાનને ગુજરાતની જમીનમાં હીર દેખાયું! પ્રથમ તો મહારાષ્ટ્ર સરકારે સોદો નક્કી કર્યો ત્યારે કંપની પર ઘણાં પ્રતિબંધો લાદયા હતા. જેમ કે ચિપનું વેચાણ થયા બાદ કેટલાંક ઇન્સેટિવ માત્ર સરકારની તિજોરીમાં જશે. ટેક્સ-બ્રેક બાબતે મહારાષ્ટ્ર સરકારે અસંમતિ દર્શાવી હતી. બીજી અને સૌથી મોટું કારણ.. મહારાષ્ટ્રનું સત્તા પરિવર્તન. આ પ્રોજેક્ટની મહાવિકાસ આઘાડીએ મંજુર કર્યો હતો. ભાજપે નહીં..! મહારાષ્ટ્રમાં યોજાયેલા રાજકીય નાટકને પગલે ફોક્સકોન ફરફરિયા લઈને ઇડીની આસપાસ ફરતી રહી પણ કોઈએ ચર્ચા કરવાની તારીખ કે રસ દાખવ્યો નહીં. ઇડી એટલે પેલું ઇડી નહીં. ઈ એટલે એકનાથ શિંદે અને ડી એટલે દેવેન્દ્ર ફડણવીસ. આ બધા વચ્ચે ગુજરાત ભાજપના પ્રમુખ પાટીલ વારંવાર ફડણવીસની કાર્યાલયે મુલાકાતે આવતા. તેમાં જ ફોક્સકોનનો ભેટો વેદાંતા ગ્રુપ સાથે થયો. વેદાંતા- ફોક્સકોનનું ખાનગીમાં જોડાણ થયું અને ૧.૫૪ લાખ કરોડ રૂપિયાનો જંગી પ્રોજેક્ટ સીધો ગુજરાત જતો રહ્યો. તેમાંય ગુજરાતે કોઈ શરતો રાખી જ નહીં એટલે કંપનીની તો ડબલ નફો થઈ ગયો.
પછી તો નાયબ મુખ્યમંત્રી ફડણવીસે મરાઠાઓને ભારે હૈયા સમજાવ્યા કે મહારાષ્ટ્રમાં બુલેટ ટ્રેન તો છે. કોઈ નુકસાન થયું જ નથી. પણ તજજ્ઞનોના મતે ફડણવીસ હવે નીતિન ગડકરીના અનુગામી બનવા તરફ અગ્રેસર થયા છે. આજની સ્થિતિમાં જો ભાજપમાં કોઈ ચોક્કસ પદ પર ચોંટી રહેવું હોય તો મોદી-શાહને ખુશ કરવા જરૂરી છે. ગડકરી ભલે મહારાષ્ટ્રની રાજનીતિના ચાણક્ય હોય પણ સત્તા પરિવર્તન બાદ તેનાલી રામા જેવી કુશાગ્ર બુદ્ધિ ક્ષમતા ધરાવતા ફડણવીસ હવે ભાજપ હાઈકમાન્ડના હોટ ફેવરિટ નેતા બની ગયા છે. ગડકરી ભલે બેફામ નિવેદન આપે તો ફડણવીસ ફફડ્યા વગર બધો જ ફંફેરો સંકેલી લે. એટલે આ પ્રોજેક્ટને ગુજરાત સરકાવી હવે તેઓ સરકારના માનીતા બની ગયા છે.
ભાજપ મહારાષ્ટ્રમાંથી શિવસેનાનો કાંકરો કાઢવા પ્રયત્નશીલ છે. હવે જો સેમીકંડક્ટર ચિપનો પ્રોજેક્ટ મહારાષ્ટ્રમાં સાકાર થઈ જાય તો જશ સીધો મહાવિકાસ આઘાડીને ફાળે જવાનો હતો. તેનાથી શિંદે સરકારનું મહત્ત્વ ઘટી જાય.. બીજી વાત ગુજરાતની ચૂંટણીના બ્યુગલ ફૂંકાય ગયા છે. હવે ‘નમો’ ગુજરાતી મતદારોને રીઝવવા માંગે છે. સેમી કંડક્ટર ચિપના આગમનથી વિપક્ષ પણ સમસમી ગયો છે. એટલે ગુજરાતમાં વિકાસનું મોડલ લોકમાનસમાં મતદાન કરવાની ચિપને જાગૃત કરી દેશે અને મહારાષ્ટ્રને પણ ચૂંટણી ટાણે ફડણવીસની સરકાર થોકબંધ યોજનાઓના ચિત્રો દેખાડી આંકડાની માયાજાળ રજૂ કરી દેશે એ સાચું છે કે ગુજરાતમાં અંદાજે ૧ હજાર લોકોને સેમી કંડક્ટર ચિપના પ્રોજેક્ટથી રોજગારી મળશે પણ મહારાષ્ટ્રનો બેરોજગારીનો દર ક્યારે ઘટશે એ તો આગામી ચૂંટણી જ બતાવશે.

પ્રતિશાદ આપો

તમારું ઇમેઇલ સરનામું પ્રકાશિત કરવામાં આવશે નહીં.