દર વર્ષે કારતક વદ તેરસ એટલે કે ધનતેરસથી પાંચ દિવસીય દીપોત્સવી મહાપર્વનો ભવ્ય પ્રારંભ થાય છે. આ પવિત્ર દિવસે દેશભરના બજારો સોના-ચાંદીના ઝવેરાત અને નવા વાસણોની ખરીદીથી ઝળહળી ઊઠે છે. લોકજીવનમાં ધનતેરસ એ માત્ર સંપત્તિ વધારવાનો દિવસ નથી, પરંતુ ચિકિત્સા વિજ્ઞાન અને આર્થિક સમૃદ્ધિના અનોખા સમન્વયનું પર્વ છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે ધનતેરસના દિવસે જ સોનું, ચાંદી કે પીતળના વાસણો ખરીદવાની આ પરંપરા સદીઓ પહેલાં ક્યાંથી અને કેવી રીતે શરૂ થઈ? આવો જાણીએ તેની પાછળ જોડાયેલો પૌરાણિક ઇતિહાસ અને ગૂઢ રહસ્યો.
સમુદ્ર મંથન અને આયુર્વેદના જનક ભગવાન ધન્વંતરિનું પ્રાગટ્ય
પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, જ્યારે દેવો અને દાનવો વચ્ચે ક્ષીરસાગરમાં સમુદ્ર મંથન થયું, ત્યારે કારતક વદ તેરસના દિવસે જ દેવોના વૈદ્ય અને આયુર્વેદના પ્રણેતા ભગવાન ધન્વંતરિ પ્રગટ થયા હતા. ભગવાન ધન્વંતરિ જ્યારે સમુદ્રમાંથી બહાર આવ્યા ત્યારે તેમના હાથમાં અમૃત અને જીવનરક્ષક ઔષધિઓથી ભરેલો ધાતુનો કળશ હતો. આ પૌરાણિક ઘટનાને કારણે આ તિથિને નવી ધાતુઓ અને કિંમતી વસ્તુઓની ખરીદી માટે સર્વોત્તમ માનવામાં આવે છે.
પીતળના વાસણો અને આયુર્વેદિક મહત્ત્વ
શાસ્ત્રોમાં ઉલ્લેખ છે કે ભગવાન ધન્વંતરિ જે પાત્ર લઈને પ્રગટ થયા હતા તે પીતળ એટલે કે બ્રાસ ધાતુનું સ્વરૂપ હતું. આયુર્વેદિક દ્રષ્ટિએ પીતળને સ્વાસ્થ્યવર્ધક, બેક્ટેરિયા-મુક્ત અને અત્યંત શુદ્ધ ધાતુ માનવામાં આવે છે. આ જ કારણથી ધનતેરસે માત્ર સોનું કે ચાંદી જ નહીં, પરંતુ પીતળ, કાંસા કે તાંબાના વાસણો ખરીદવાને પણ એટલું જ શુભ અને આરોગ્યપ્રદ માનવામાં આવે છે.
માતા લક્ષ્મી, કુબેર દેવ અને ત્રિવેણી સંગમ
સમુદ્ર મંથન દરમિયાન માત્ર ધન્વંતરિ જ નહીં, પરંતુ ધનની અધિષ્ઠાત્રી દેવી લક્ષ્મી અને બ્રહ્માંડના ખજાનાના રક્ષક કુબેર દેવ પણ પ્રગટ થયા હતા. એક જ પવિત્ર દિવસે આરોગ્યના દેવ, સમૃદ્ધિની દેવી લક્ષ્મી અને ખજાનાના સ્વામી કુબેરનો સમન્વય થવાને કારણે આ તિથિને આર્થિક દ્રષ્ટિએ સર્વોચ્ચ મુહૂર્ત માનવામાં આવે છે. માન્યતા છે કે આ દિવસે નવી વસ્તુ ઘરમાં લાવવાથી વૈભવ અને સ્થિર સંપત્તિમાં તેર ગણો વધારો થાય છે.
માટી અને પીતળથી લઈને ગોલ્ડ-ગેજેટ્સ સુધીની યાત્રા
પ્રાચીન કાળનો મહિમા: જૂના જમાનામાં લોકો આ દિવસે તાંબા-પીતળના વાસણો, પૂજાનો કળશ કે માટીના દીવા ઘરમાં લાવીને નકારાત્મક ઊર્જા દૂર કરતા હતા.
આધુનિક રોકાણ: આજના સમયમાં આ પરંપરાનો વ્યાપ વધ્યો છે. લોકો સોના-ચાંદીના સિક્કા, દાગીના, વાહનો અને ઇલેક્ટ્રોનિક ગેજેટ્સની ખરીદી કરે છે. સોના-ચાંદીને ક્યારેય કાટ ન લાગતી કિંમતી ધાતુ અને કટોકટીના સમયનું શ્રેષ્ઠ નાણાકીય સુરક્ષા-રોકાણ માનવામાં આવે છે.
છે ને એકદમ કામની માહિતી? આ ધનતેરસ પર આ પૌરાણિક કથા મિત્રો અને પરિવારના સભ્યો સાથે શેર કરીને તેમના જનરલ નોલેજમાં વધારો કરજો હં ને? આવી જ બીજી કામની માહિતી જાણવા માટે અમારી સાથે જોડાયેલા રહો...