જો અહીંયા બધું જ ઈશ્ર્વર કરે છે, તો પછી ગાળ બોલું છું તે પણ શું ઈશ્ર્વર બોલાવે છે?

ધર્મતેજ

માનસ મંથન – મોરારિબાપુ

सुनु मुनि तोहि कहउँ सरसोहा । भजहिं जे मोहि तजि सकल भरोसा ॥
करउँ सदा तिन्ह कै रखवारी । जिमि बालक राखड् महतारी ॥
આજે એક સાતમું ધોરણ ભણતો તો એ વિદ્યાર્થીએ મને લખ્યું છે. સાતમા ધોરણથી એના મનમાં એક પ્રશ્ન હતો. આજે જે  S.S.C.માં આવ્યો છે. યુવાનનો પ્રશ્ર્ન છે એટલે લઉં. એણે પૂછ્યું છે કે- હું સાતમા ધોરણમાં હતો ત્યારથી આ પ્રશ્ર્ન સતાવે છે એ અહીંયા બધું ઈશ્ર્વર જ કરે છે તો પછી ઈશ્ર્વર, બધું જ ભગવાન કરાવે છે, તો પછી ક્યારેક ગાળ બોલી જાઉં તો પણ ઈશ્ર્વર બોલાવે છે ?’ ઈશ્ર્વર બધું જ કરે છે પણ અમુક વસ્તુ તારા ઉપર છોડી દે છે. તું ને હું ન કરી શકીએ એવું બધું કરે છે. ઈશ્ર્વર તને જીવ આપવા સુધીનું કામ કરે છે પછી બોલવું કેવું એ તારા પર છોડી દે. જીભ હું ને તમે લાવી શકતા નથી. ઈ તો મારો હરિ આપે તો જ થાય. પણ પછી પ્રભુએ… કારણ કે આપણે એના અંશ છીએ. એટલે ઈશ્ર્વર કહે કે આટલી તો જવાબદારી તારી છે. મારી આપેલી જીભને તારે કેમ ઉચ્ચારવી!
સ્વામી રામકૃષ્ણ પરમહંસ અને શ્રીમદ્વલ્લભાચાર્ય બન્નેએ આ વાત સ્વીકારી છે. અને આપણાં ગામડાંનું દૃષ્ટાંત. આપણા છાપરામાં આપણે ખીલે ગાય બાંધી છે અને એનો અર્થ એમ થયો કે ગાય પરતંત્ર છે. એ તો સીધી વાત થઈ ગઈ. એ છૂટીને કંઈ ધણમાં ન જઈ શકે. ક્યાંય ન જઈ શકે. એને ત્યાં ને ત્યાં ખીલે બાંધી એટલે ત્યાં રહેવું પડે. એ નક્કી થઈ ગયું. પણ એની સાથે એ સત્ય ન ભૂલવું જોઈએ કે જેટલું દોરડું લાંબુ એટલી સ્વતંત્રતા ગાયને મળે છે. ધારે તો ખીલાની બાજુમાં બેસી શકે, ધારે તો દૂર. જેટલું દોરડું લાંબુ એટલી સ્વતંત્રતા તો એને છે. ફરવું હોય તો ફરે.
એમ ઈશ્ર્વરને ખીલે હું ને તમે બધા જ બંધાણા છીએ. પણ પરમાત્માએ કો’કને લાંબુ દોરડું કોને ટૂંકું દોરડું, આટલી સ્વતંત્રતા બધાને જ આપી છે. અને એ સ્વતંત્રતાનો વિવેકથી ઉપયોગ કરવો એનું નામ માનવતા. જીભ આપી છે હરીએ. આંખ આપી, આંખ આપણને કોણ આપે.
કાલે હું ચર્ચા કરતો હતો, પછી જોવું કેવું એ થોડુંક આપણી ઉપર છે, કારણ કે અંત:કરણ આપીને પ્રભુ ગયો છે. એણે મન, બુદ્ધિ, ચિત્ત, અહંકાર ચારેય આપ્યા પછી કહ્યું કે હવે તું એનો ઉપયોગ કર. બધી વસ્તુ ભગવાને સામે રાખી દીધી. પણ પછી તું મનથી નિર્ણય કર કે તારે શું ખવાય, શું ન ખવાય? શું પીવાય, શું ન પીવાય? એ યુવાનને મારો આ જવાબ છે કે, બેટા ભગવાને, બધું એના હાથમાં જ છે. ખીલે તો ત્યાં જ બંધાયા. પણ આટલી સ્વતંત્રતા જરૂર આપી છે કે તું વિચાર કર.’ તમે એમ કહી શકો કે મને તો ભગવાન એમ બોલાવે કે મારી માને હું ડાકણ કહું. મને ભગવાન એવું બોલાવે એવી સ્વતંત્રતા તમે લઈ શકો? નહિ. ત્યારે તમારો વિવેક છે.
બધું હરિ કરે. ખોટું પણ એ જ બોલાવે. ગાળો પણ એ જ બોલાવે, કોઈને મારીએ તો પણ એ જ કરાવે, એ સૂત્રને સ્વીકારવું હોય તો સ્વીકારી શકાય. પરંતુ શરત નવજાત બાળક જેટલી શરણાગતિ. ને એટલે જ કદાચ શરણાગતિમાં ગયેલા સંતો બાળક જેવા દેખાયા. બિલકુલ બાળક જેવા લાગ્યા. તો શક્ય છે, પણ એ બધા માટે સંભવ નથી. આપણને તો જીભ આપવા સુધી કામ હરિએ કર્યું છે પછી એમાંથી વેણ કેવાં કાઢવાં એ આપણને અધિકાર આપ્યો છે.
આપણને આંખો આપવાનું મહાદાન પ્રભુએ આપી દીધું. પછી જોવું કેવું એ આપણા ઉપર. કાન આપવાનું મહાન વરદાન, પ્રભુએ મહાદાન કર્યું પછી સાંભળવું શું? એ અધિકાર આપણો.
હાથ આપી દીધા પ્રભુએ. ખાલી પછી લોકો ખરાબ કર્મ કરીને આવી રીતે છટકવાની કોશિશ કરે કે ભાઈ! એ તો હરિ કરાવે એમ થાય છે. તું ચોરી કરે એ હરિ કરાવે છે? અને હરિ જ કરાવતો હોય તો જેલમાં જાય અને એમ કહે કે મારો હરિ જ જેલમાં મૂકે છે. તો ઈ તૈયારી હોવી જોઈએ કે, પોલીસે માર્યું ઈ પણ મારો હરિ જ મારે છે, એમ કબૂલ કરવાની તૈયારી હોવી જોઈએ. હરિ જ જો કરાવતો હોય તો બધું જ હરિ કરાવતો હોય એમ માનવાનું.
ગાયને ખીલેથી દોરડું જેટલું લાંબુ એટલી સ્વતંત્રતા જીવને મળેલી છે, બાકી તો બધા જ ખીલે બંધાયેલા છીએ. આખરી સત્તા એની જ આપણા ઉપર કામ કરે છે. પણ, છતાંય બુદ્ધિનું લાંબુ-ટૂંકું દોરડું, કોઈની મંદબુદ્ધિ, કોઈની મહામતિ આવાં દોરડાને લીધે
બાળક પોતાની સ્વતંત્રતાનો સદ્ઉપયોગ કરી શકે છે.
તો એ જે યુવાને પૂછ્યું છે-બહુ સારો પ્રશ્ર્ન. ભાઈ! ઈશ્ર્વરે જીભ આપી છે હા, તમે-હું એ વાતનો ઇન્કાર નહીં કરી શકું કે ભગવાન જ બોલાવે છે. એ પણ તમારે જો રાખવું હોય, એ સૂત્ર પણ છે તો તમારી શત્ પ્રતિશત્ શરણાગતિ હોવી જોઈએ. તમને ખબર છે? બાળક જન્મે, એની સો ટકા શરણાગતિ હોય છે એટલે એને દૂધ પીવા માટે એના મુખમાં પયપાન દેવું પડે. એટલી તૈયારી છે આપણી? તો બાપ! આપણે બગાડીએ નહીં તે માટે સત્સંગ છે. વ્યાસગાદી તમારા સ્વભાવ પર કામ કરી રહી છે અને કોઈને કોઈ માત્રમાં એમાં પ્રગતિ થઈ રહી છે.
સત્સંગમાં એ શક્તિ છે. દુષ્ટને ઈષ્ટ કરવાની. સ્વભાવ ઉપર કામ થઈ રહ્યું છે. સત્સંગથી સ્વભાવ જરૂર… હા માત્રામાં ઓછો-વધુ જરૂર થાય.
મેલ જેટલો વધારે જૂનો એટલો કાઢવામાં અઘરો. કફ જેટલો વધારે જૂનો એટલો કાઢવામાં ડોક્ટરને વધારે તકલીફ પડે. પણ ધીરે ધીરે સમયાંતરે નીકળે છે. જરૂર નીકળે છે. સત્સંગમાં સામર્થ્ય છે. સત્સંગ દ્વારા આ થઈ શકે છે. સ્વભાવ પરિવર્તન બહુ જરૂરી છે. સ્વભાવ ધીરેધીરે બદલે છે. કેટલાય માણસોના જીવનમાં ધીરે ધીરે પરિવર્તન થઈ રહ્યું છે.
(સંકલન: જયદેવ માંકડ)

પ્રતિશાદ આપો

તમારું ઇમેઇલ સરનામું પ્રકાશિત કરવામાં આવશે નહીં.