દીકરીની જૂની સાઇકલમાંથી પિતાએ બનાવી ઇલેક્ટ્રિક સાઈકલ

પુરુષ

સ્પેશિયલ-પ્રથમેશ મહેતા

જો કોઈ વિષય માટે તમારામાં રુચિ હોય તો તેની જાણકારી તમને તમારા જીવનમાં પણ ઘણી કામ લાગે છે. આ ઉદ્દેશ્યથી જ શિક્ષણશાસ્ત્રીઓ અભ્યાસમાં સુતારકામ, કડિયાકામ, ઇલેક્ટ્રિકલમાં વગેરેનું વ્યવહારિક જ્ઞાન આપવાની ભલામણ કરે છે. પણ જો પ્રતિભા હોય તો આપમેળે શીખીને પણ લોકો પોતાના જીવનને બહેતર બનાવી શકે છે. તેનું એક પ્રેરણાદાયક ઉદાહરણ જાણવા
જેવું છે.
વ્યવસાયે રજિસ્ટ્રી ઓફિસમાં કોપીરાઈટર તરીકે કામ કરતા નાદિયા (પશ્ર્ચિમ બંગાળ)ના ચંદન બિશ્ર્વાસ અગાઉ રેડિયો મિકેનિક તરીકે કામ કરતા હતા. વિજ્ઞાન પ્રત્યેના તેમના પ્રેમને કારણે, તેમણે તાજેતરમાં પોતાના માટે એક ઊંટ બનાવ્યું છે, જે સોલર પેનલની મદદથી કોઈપણ ખર્ચ વિના ચાલે છે.
પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ આસમાને સ્પર્શી રહ્યા છે ત્યારે ઈલેક્ટ્રિક વાહન ખરીદવું એ દરેક માટે સારો વિકલ્પ બની ગયો છે. પરંતુ સામાન્ય માણસ માટે ઈલેક્ટ્રિક વાહન અપનાવવું એ થોડું પડકારજનક કામ છે. તેની મોંઘી કિંમતથી લઈને ચાર્જિંગ સુધીની ઘણી સમસ્યાઓ હજુ પણ લોકોને ઊટ અપનાવતા અટકાવી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં પશ્ર્ચિમ બંગાળના નાદિયા જિલ્લાના એક નાનકડા ગામમાં રહેતા ૬૦ વર્ષીય ચંદન બિશ્ર્વાસે પોતાની ઓફિસમાં આવવા-જવાની સમસ્યાનો ઉકેલ જાતે જ શોધી કાઢ્યો છે અને પોતાના ગામમાં પોતે બનાવેલી સોલાર સાઈકલના કારણે તે ખૂબ જ પ્રખ્યાત પણ થઈ ગયા છે.
વાત કરતી વખતે ચંદન કહે છે, “જ્યારે પણ હું સાઇકલ લઈને બહાર જાઉ છું ત્યારે લોકો મને રોકીને તેના વિશે પૂછે છે. ગામમાં ઘણા લોકોને આવી સાયકલ લેવાનું મન થાય છે, જે સરળતાથી મફતમાં ચલાવી શકાય છે. પરંતુ તેની કિંમતને કારણે દરેક જણ તેને ખરીદી શકતા નથી.
ચંદન પોતાના ઘરથી ઓફિસ અને ઓફિસથી ઘર સુધીની ૨૪ કિમી.ની સફર પોતાની બનાવેલી સોલાર સાઇકલ વડે કવર કરે છે. ચંદનની ઓફિસ તેના ઘરથી લગભગ ૧૦ કિમી. દૂર કરીમપુરમાં છે. લગભગ ત્રણ વર્ષ પહેલા ચંદન તેના ઘરથી એક કિમી. દૂર બસ સ્ટેન્ડ ચાલીને જતા હતા અને ત્યાંથી બસમાં ઓફિસ જતા હતા. પણ તેના મનમાં હંમેશાં એવો વિચાર આવતો કે સ્કૂટર કેમ ન ખરીદું?
પરંતુ પેટ્રોલના વધતા ભાવ જોઈને તેમને બસમાં જવાનું યોગ્ય લાગ્યું. આજથી ત્રણ વર્ષ પહેલાં, જ્યારે ઈલેક્ટ્રિક વાહનોની ચર્ચા બધે થઈ રહી હતી, ત્યારે ચંદનને ઈલેક્ટ્રિક વાહન પરિવહનનું સારું માધ્યમ લાગ્યું.
હવે તે ક્યાંથી લેવું, કેવી રીતે ચાર્જ કરવું? જેવા અનેક પ્રશ્ર્નો તેના મનમાં આવવા લાગ્યા. પછી તેમણે ઘરે કેટલાક પ્રયોગો કરવાનું શરૂ કર્યું અને તેની પુત્રીની જૂની સાઇકલને ઇલેક્ટ્રિકમાં બદલવાનું નક્કી કર્યું. તેણે મોટર અને લિથિયમ આયર્ન બેટરીની મદદથી તે સાયકલને ઇલેક્ટ્રિક વાહનમાં રૂપાંતરિત કરી.
આ સાઇકલ ચાર્જ થયેલ બેટરીની મદદથી સરળતાથી ચાલતી હતી. પરંતુ ક્યારેક લાંબી મુસાફરી કરવી પડે તો બેટરી ચાર્જ કરવી મુશ્કેલ બની જતી હતી. ચંદન કહે છે, મારી ઈલેક્ટ્રિક સાઇકલને ક્યારેક લાંબા અંતર સુધી લઇ જવામાં ચાર્જ ખતમ થઇ થવાનો ડર લાગતો હતો. તેથી મેં વિચાર્યું કે શા માટે તેમાં સોલાર પેનલ્સ ન લગાવીએ!
આ સોલાર સાઇકલ બનાવવા માટે કેટલો ખર્ચ થયો?
ચંદને તેની સાઇકલ પર 24/165W સોલર પેનલ લગાવી. તેણે સોલાર પેનલ પાંચ હજારમાં અને બેટરી લગભગ નવ હજારમાં ખરીદી હતી. આ સાથે તેણે તેમાં એક કિટ પણ રાખી છે. તેણે તેની સાયકલમાં સોલાર પેનલ એટલી સારી રીતે ફીટ કરી છે કે તે તેને સૂર્યથી બચાવવાનું પણ કામ કરે છે.
આ પેનલે તેની સાઇકલનો દેખાવ બદલી નાખ્યો. જ્યારે તેઓ એક પાતળી મહિલાની સાઇકલને પેડલ ચલાવ્યા વિના ચલાવે છે, ત્યારે જોનારા જોતાં જ રહી જાય છે. ચંદનનું કહેવું છે કે આ સાઈકલ બનાવવામાં તેમને કુલ ૧૯ હજારનો ખર્ચ થયો છે, જ્યારે માર્કેટમાં આ સાઇકલ બમણી કિંમતમાં પણ ઉપલબ્ધ નથી.
ખરેખર, ચંદન ખૂબ જ ગરીબ પરિવારનો છે. તેમના પિતા ઘર ચલાવવા માટે કીર્તન કરવાનું કામ કરતા હતા. બાળપણમાં ચંદનને વિજ્ઞાન વિષયમાં ખૂબ જ રસ હતો. પરંતુ બારમા ધોરણ સુધી વિજ્ઞાનનો અભ્યાસ કર્યા બાદ આર્થિક સમસ્યાના કારણે તેમણે આર્ટસમાંથી સ્નાતક થવું પડ્યું. તેમ છતાં તેનું મન હંમેશાં કંઈક બનાવવા અથવા મશીનોમાં પરોવાયેલું રહેતું હતું.
તેમની રુચિને કારણે તેમણે થોડો સમય રેડિયો અને ટીવી મિકેનિક તરીકે પણ કામ કર્યું. પરંતુ કોપીરાઈટરની નોકરી મળતાં તેણે આ નોકરી છોડી દીધી.
ચંદન કહે છે, મને મશીનોમાં રસ છે અને મને આ પ્રકારનું કામ કરવું ગમે છે. ઈલેક્ટ્રિક સોલાર સાઈકલ બનાવતી વખતે પણ હું રોજ ઓફિસથી ઘરે આવીને આ કામ કરતો હતો. આ રીતે મેં તેને બે મહિનામાં તૈયાર કરી.
ચંદન આ શોધ કરીને અટક્યા નથી, આવનારા સમયમાં તેઓ હવામાં રહેલા તરંગોના વોલ્ટેજનો ઉપયોગ કરીને કંઈક બનાવવાનું વિચારી રહ્યાં છે. ચંદને જે રીતે તેમની કુશળતાનો ઉપયોગ કરીને તેનું જીવન સરળ બનાવ્યું છે તે કમાલ છે.

પ્રતિશાદ આપો

તમારું ઇમેઇલ સરનામું પ્રકાશિત કરવામાં આવશે નહીં.