પોતાના કે પારકા માણસને પણ હોંકારો આપવો જોઈએ

ઉત્સવ

સુખનો પાસવર્ડ -આશુ પટેલ

આજના સમયમાં મોટાભાગના માણસો યંત્રવત્ જીવતા થઈ ગયા છે, સ્વકેન્દ્રી બની રહ્યા છે એટલે લાગણીઓ ઓછી થતી જાય છે અને હોંકારો આપવાનો સમય કે ઇચ્છા જોવા મળતાં નથી
થોડા દિવસો અગાઉ હું અમદાવાદમાં કેટલાક પત્રકાર મિત્રો સાથે એક પાન પાર્લરમાં ગયો હતો. આમ તો એ ખૂબ મોટી દુકાન છે, જ્યાં પરફ્યુમ અને બેલ્ટથી માંડીને ચોકલેટ્સ સુધીની જાતભાતની વસ્તુઓ વેચાય છે.
એ મોટી દુકાનના કાઉન્ટર પર ચાર-પાંચ માણસો ઊભા હતા. કાઉન્ટર પાછળ ઊભેલો કોઈ માણસ ગ્રાહકો માટે પાન બનાવી રહ્યો હતો, કોઈ સોડા બનાવી રહ્યો હતો તો કોઈ ગ્રાહકોને બીજી વસ્તુ આપી રહ્યો હતો.
એ વખતે એક નાનકડો છોકરો એ દુકાનમાં આવ્યો અને કાઉન્ટરની અંદરની બાજુએ ગયો. તેણે એક કાઉન્ટરની એ બાજુ ઊભેલા એક માણસ પાસે જઈને તેનું પેન્ટ ખેંચીને કહ્યું કે, ‘પપ્પા, પપ્પા મને હન્ડ્રેડનો સ્પેલિંગ આવડી ગયો છે. હું બોલું?’
તે માણસે તેના દીકરાના ઉત્સાહની નોંધ પણ ન લીધી અને પોતાનું કામ ચાલુ રાખ્યું. જો કે છોકરો ખૂબ ઉત્સાહમાં હતો એટલે તે વળી આગળ બીજા માણસ પાસે ગયો અને કહ્યું કે, ‘અંકલ, અંકલ, મને હન્ડ્રેડનો સ્પેલિંગ આવડી ગયો છે હું બોલું?’
તે માણસે પણ તેને કોઈ પ્રતિસાદ નહીં આપ્યો તે કદાચ તેનો કાકો હશે. એ પછી ધંધામાં મશગૂલ બીજા માણસોની પાસે જઈને પણ તે છોકરાએ ઉત્સાહથી પૂછ્યું કે ‘મને હન્ડ્રેડનો સ્પેલિંગ આવડી ગયો છે હું બોલું?’ તે બિચારો પૂછતો રહ્યો, પણ તેના કોઈ વડીલે તેને જવાબ ન આપ્યો.
એ જોઈને અમને તે છોકરા માટે લાગણી થઈ. હું તે છોકરાના પિતાને કહેવા જતો હતો કે “આ તમારો દીકરો આટલા ઉત્સાહથી પૂછે છે તો એકવાર તેને જવાબ તો આપો. તેને થોડીક સેક્ધડ સાંભળી તો લો!
જોકે એ વખતે મારી સાથે મારી એક પત્રકાર ફ્રેન્ડે મને ઈશારો કરીને અટકાવ્યો અને તે છોકરાને ઉદ્દેશીને કહ્યું, “અરે વાહ! શું વાત છે! તને હન્ડ્રેડનો સ્પેલિંગ આવડી ગયો છે? બોલ, બેટા. અમને કહે.
મારી ફ્રેન્ડના એ શબ્દો સાંભળીને છોકરો એકદમ ઉત્સાહમાં આવી ગયો. તે અટકતાંઅટકતાં હન્ડ્રેડનો સ્પેલિંગ બોલ્યો. અને એ સાથે જ કોઈ મોટો જંગ જીતી લીધો હોય એમ તે ખુશ
થઈ ગયો!
મારી ફ્રેન્ડે તેને કહ્યું, ‘કે અરે વાહ! તને તો બહુ સરસ રીતે આ સ્પેલિંગ આવડી ગયો છે.’
તે છોકરાના ચહેરા પર ચમક આવી ગઈ. પછી અમે બધા મિત્રોએ તેને શાબાશી આપી. અને તે છોકરો ખુશ થઈ ગયો.
તે છોકરાનો પિતા એ વખતે નિર્લેપ ચહેરે પોતાનું કામ કરી રહ્યો હતો. એ જોઈને મને એક જૂની વાર્તા યાદ આવી ગઈ.
એક વાર એક વૃદ્ધ પિતાએ તેના પુત્રને ફળિયામાં આવીને બેઠેલા પક્ષી તરફ આંગળી ચીંધીને કહ્યું, “બેટા કબૂતર આવ્યું છે.
દીકરો એ વખતે પોતાના કામમાં વ્યસ્ત હતો. તેણે કહ્યું કે ‘હા, મેં જોયું.’
થોડી વાર પછી ફરી તેના પિતાએ કહ્યું, ‘કે બેટા ફળિયામાં કબૂતર આવ્યું છે.’
દીકરાએ સહેજ અકળાઈને કહ્યું કે, ‘હા. મેં તમને કહ્યું ને કે મેં જોયું.’
પિતાએ ફરી બે-ત્રણ વખત કહ્યું કે, ‘બેટા ફળિયામાં કબૂતર આવ્યું છે.’
દીકરો ગુસ્સે થઈ ગયો. તેણે કહ્યું કે, ‘તમે કેટલી વાર કહેશો કે કબૂતર આવ્યું છે!’
દીકરાના ગુસ્સાથી વ્યથિત થયેલો વૃદ્ધ પિતા લાકડીના ટેકે ઘરમાં જઈને એક ડાયરી સાથે પાછો આવ્યો. તેણે દીકરા સામે ડાયરી ધરી અને કહ્યું કે, ‘આ ડાયરી વાંચ.’
યુવાન દીકરો વધુ અકળાઈ ઊઠ્યો કે “હું અહીં કામમાં છું અને તમે આ શું લપ લઈને બેઠા છો? ક્યારેક કબૂતરની વાત કરો છો, ક્યારેક ડાયરીની વાત કરો છો. જોતા નથી હું કામ કરી રહ્યો છું?
તેના પિતાએ કહ્યું કે, “તું નાનો હતો એ વખતની વાત આ ડાયરીમાં લખી છે. એક વાર તું દુકાને આવ્યો હતો અને હું કામમાં વ્યસ્ત હતો અને તેં મને પચ્ચીસ વાર કહ્યું હતું કે, ‘પિતાજી કબૂતર.’ અને મેં દરેક વખતે જવાબ આપ્યો હતો ‘હા, બેટા. એ કબૂતર છે.’ અને અત્યારે મેં ચારપાંચ વાર કહ્યું કે ‘ફળિયામાં કબૂતર આવ્યું છે તો તું અકળાઈ ઊઠ્યો.’
હકીકતમાં તે પિતા કબૂતરના બહાને તેના દીકરાને યાદ અપાવવા ઈચ્છતો હતો કે હું જીવતો જાગતો ઘરમાં બેઠો છું મારી હાજરીની નોંધ તો લે!
એ વાત પિતાના પક્ષ તરફથી લખાયેલી હતી. અમદાવાદમાં પુત્રને અવગણતો પિતા અમને જોવા મળ્યો.
આજના સમયમાં બધા લોકો પોતપોતાના કામમાં વ્યસ્ત હોય છે પરંતુ ઘરના સભ્યો માટે સમય કાઢવો જોઈએ. એ પછી પિતા હોય, પુત્ર હોય, માતા હોય કે ભાઈ હોય, પતિ હોય કે પત્ની હોય.
લોકો જનરેશન ગેપની વાત કરતા હોય છે. સવાલ જનરેશન ગેપનો નથી હોતો. સવાલ લાગણીઓ ખૂટવાનો હોય છે. આજના સમયમાં લોકોની લાગણીઓ સુકાઈ રહી છે. કેમ કે આપણે યંત્રવત્ જીવતા થઈ ગયા છીએ.
ઘણા કુટુંબોમાં ડાઈનિંગ ટેબલ પર કુટુંબના બધા સભ્યો એકસાથે લંચ કે ડિનર માટે ભેગા થતા હોય છે, પરંતુ એ વખતે કેટલાક સભ્યો અથવા તો લગભગ બધા જ સભ્યો હાથમાં મોબાઈલ ફોન લઈને બેસતા હોય છે. જમતાજમતા પણ કોલ રિસીવ કરતા હોય છે કે મેસેજના રિપ્લાય કરતા હોય છે તો વળી કોઈ વીડિયો જોતા હોય છે.
મેં થોડા સમય અગાઉ એક લેખ લખ્યો હતો જેમાં લખ્યું હતું કે મોબાઈલ ફોન આધુનિક સમયનો રાક્ષસ છે. પણ મોબાઈલ ફોન તો યંત્ર છે તેને દોષ ન દઈ શકાય. દોષ માનવજાતની બદલાતી પ્રકૃતિનો છે. મોટાભાગના માણસો યંત્રવત્ જીવતા થઈ ગયા છે. લાગણીઓ ઓછી થતી જાય છે અને બધા સ્વકેન્દ્રી બનતા જાય છે.
પેલો પાનની દુકાને ઊભેલો વેપારી એવો બચાવ કરી શકે કે હું તો મારા દીકરાના ભવિષ્ય માટે ધંધામાં બધું ધ્યાન આપી રહ્યો છું, પરંતુ તે પોતાના દીકરાને વર્તમાનમાં હોંકારો પણ ન આપતો હોય તો તેનું જીવન અર્થહીન ગણાય પછી મોટો થઈને તેનો દીકરો પણ તેની સાથે એવો જ વ્યવહાર કરે.
કવિ દુલાભાયા કાગ લખી ગયા છે ‘એ જી તારા આંગણિયા પૂછી ને જો કોઈ આવે રે આવકારો મીઠો આપજે રે…’
કાગે એ ગીતમાં બહુ ઊંચી વાત કરી છે કે ‘કોઈ તારા આંગણે આવે તો હોંકારો તું આપજે રે…’ અજાણ્યો માણસ પણ જો મદદની આશાએ આવે તો એને આવકારો અને હોંકારો આપજે એવું કાગ લખી ગયા છે (વિખ્યાત ગાયક પ્રફુલ દવે અદ્ભુત રીતે એ ગીત ગાયું છે).

આપણે આપણી નજીકની વ્યક્તિઓને પણ હોંકારો આપવાનું ભૂલી ગયા છીએ.

1 thought on “પોતાના કે પારકા માણસને પણ હોંકારો આપવો જોઈએ

  1. I had a teacher in high school whose name was Mr. N.J. Bhatt (Natubhai or Natvarlal must have been his first name). In SSC he was my Gujarati teacher. One day he was teaching and explaining poet Kalapi’s famous poem ‘Jyan Jyan Nazar Mari Thare, Yadi Bhari Tyan Aapni’. He was explaining, as was directed in the syllabus, that the poet was addressing God. Being a voracious reader I knew that Kalapi had three wives, and that he had died when he was 26 years old. So I squinted in disbelief. Natubhai saw that and he promptly askedme if I had a question. I told him I did not believe Kalapi was addressing God considering he had three wives and was only 26 when he had died. Natubhai stood silent for a minute and then pointed a finger at me and said that my point was valid. However, he was directed to teach in the manner he had. He cautioned me to write this interpretation in the exam, or your answer would be considered wrong. He told me that my horse was an Ashwamegh horse. He blessed me by saying, “Don’t ever put a leash on your Ashwamegh horse.” This is my precious memory in my life and I follow it whenever I think outside-the-box. Natubhai I am in eternal debt of gratitude for your encouragement.

પ્રતિશાદ આપો

તમારું ઇમેઇલ સરનામું પ્રકાશિત કરવામાં આવશે નહીં.